Deli Dana Hastalığı

Bovine Spongiform Encephalopathy (BSE), "Deli inek" veya "deli dana" hastalığı ilk olarak Nisan 1985 yılında İngiltere'de tespit edilmiş ve 1986 yılında farklı bir hastalık olduğu teşhis edilmiş olan bulaşıcı bir sığır hastalığıdır. Beyin hücrelerindeki normal prion proteinlerin (PrP c ) yerine değişmiş patolojik prion proteinlerin (PrP sc ) geçmesi sonucu, merkezi sinir sisteminde gelişen süngerimsi yapı ile kendini gösteren bir hastalıktır

Spongiform Encephalopathy'ler nadir görülen hastalıklar olup (dünyada yaklaşık milyonda bir olarak görülür), bu grup hastalıklar içinde en iyi bilinenleri, bu yüzyılın başında ortaya çıkan ve BSE'nin insanlarda görüler formu olan Creutzfeldt Jacop Disease (CJD), 1957 yılında Yeni Gine'de belirlenen Kuru hastalığı ve 18.yy'ın başından itibaren koyun ve keçilerde görülen Scrapie hastalığıdır.

Prionlar doğal olarak sinir hücrelerinde PRNP geni tarafın üretilen proteinlerin patojenik varyantlarıdırlar. PRNP geninde meydana gelen mutasyonlar normal gen ürünü olan protein (PrP c ) yerine mutant gen ürünü proteini (PrP sc ) üretmekte ve üretilen mutant protein farklı bir forma dönüşmektedir. Hücrede mutant prion proteinler, normal prion proteinlerin formlarını değiştirerek patojenik hale dönüştürürler. Kimyasal olarak her iki proteinde aynıdır yalnızca şekilleri farklıdır. PrP sc proteinin bu formu enfeksiyonun bulaşmasından sorumludur. PrP sc enzimatik parçalanmaya ve kaynama sıcaklığına dirençlilik gösterir. Prionlar, nöronların akzonları, kan ve lenfositler vasıtasıyla beyine geçer. BSE'nin, patolojik prion proteinlerle bulaşık yem maddeleri, hayvansal kaynaklı yem katkı maddeleri vasıtasıyla sığırlara ve diğer hassas hayvan türlerine bulaştığı kabul edilmektedir. 2004 OIE kayıtlarına göre 23 ülkede BSE vakalarına rastlanmıştır.

BSE nin ortaya çıkışı ve yayılması

Bovine Spongiform Encephalopathy (BSE), "Deli inek" veya "deli dana" hastalığı ilk olarak Nisan 1985 yılında İngiltere'de tespit edilmiş ve 1986 yılında farklı bir hastalık olduğu teşhis edilmiş olan bulaşıcı bir sığır hastalığıdır. Bu hastalık sığırlarda beynin süngerimsi bir yapı almasına sebebiyet vererek ölümüne yol açar. 20 Mart 1996 tarihinde " BSE hastalığının insanlara da bulaştığına ilişkin kuvvetli şüpheler bulunduğu" nun resmen açıklanmasından itibaren, bütün dünya korku ve endişeye kapılmış ve o tarihten bu yana BSE gündemdeki yerini korumuştur.

1986 yılında İngiltere'de " Central Veterinary Laboratory" tarafından farklı bir hastalık olarak tespit edilen BSE, koyunlardaki Scrapie hastalığına benzemekle birlikte ondan farklı bir hastalık olduğu belirtilmektedir. BSE'nin Scrapie'den ölen koyun kadavralarının et kemik unu üretiminde kullanılması ve bu et kemik unlarının sığırlara verilmesi sonucunda ortaya çıktığı sanılmaktadır.

İngiltere'de hayvanlarda protein kaynağı olarak kullanılan et-kemik ununun hazırlanması aşamasında önceleri kullanılan yüksek ısı ve çözücüler ile yağların ekstraksiyonu gibi çeşitli işlemleri parasal kaybı aza indirgemek için (dolayısı ile petrol ürünlerinden organik çözücülerin fiyatlarındaki artışlar), 1980-1989 yılları arasında uygulamadan çıkartılmasının hastalık etmeninin ortaya çıkışı üzerinde etkili olduğu düşünülmektedir. Rendering metotlarında yapılan değişikler sonucu; scrapie'li koyun veya gizli kuluçka periyodunda olan BSE'li ineklerden hazırlanan et-kemik ununun hayvanlara yedirilmesinin, BSE salgınının başlamasında temel faktör olduğu düşünülmektedir. Koyun-keçi "Scrapie prion proteini" nin sığıra adapte olarak "BSE prion proteini" şekline dönüştüğü kabul edilmektedir. Hastalık İngiltere'den canlı hayvan ve hayvan ürünleri ve rendering ürünlerinin ithali ile diğer ülkelere bulaştığı belirtilmektedir. 2004 yılı Nisan ayı sonlarına kadar 23 ülkede BSE görülmüştür (Tablo 1).


YOL TARİFİ

WHATSAPP

ARA